Dữ liệu mới cho thấy doanh nghiệp một người đang tụt hậu về AI, dù tỷ lệ áp dụng (adoption) đang bùng nổ

Điều gì đã thay đổi Một báo cáo mới từ JPMorganChase Institute, dựa trên dữ liệu thanh toán thực tế của Chase Business Banking chứ không phải câu trả lời khảo sát, đã xem xét những doanh nghiệp nhỏ nào thực sự trả tiền cho công cụ AI. Báo cáo phát hiện rằng các doanh nghiệp nhỏ có sử dụng lao động — tức có ít nhất một người làm công ăn lương — áp dụng AI với tỷ lệ cao hơn đáng kể so với các doanh nghiệp "không có nhân viên" (nonemployer), phần lớn là doanh nghiệp một người hoặc chỉ có chủ sở hữu. Tính đến tháng 12/2025, trong nhóm doanh nghiệp có doanh thu thấp nhất, các doanh nghiệp có nhân viên có tỷ lệ áp dụng 27,6% so với 14,3% ở nhóm không có nhân viên. Khoảng cách này duy trì ở mọi mức doanh thu, và sự chênh lệch giữa hai nhóm còn tăng lên theo thời gian thay vì thu hẹp lại.

Bằng chứng Chi tiết quan trọng là điều này không đơn thuần liên quan đến tiền bạc. Báo cáo phát hiện rằng các doanh nghiệp nhỏ có nhân viên áp dụng AI với tỷ lệ cao hơn cả các doanh nghiệp không có nhân viên nhưng quy mô lớn — 27,6% so với 19% — điều mà các nhà nghiên cứu cho rằng cho thấy việc có thêm người hỗ trợ triển khai AI quan trọng hơn mức doanh thu của doanh nghiệp. Cách diễn giải của họ: chủ doanh nghiệp một mình thường phải kiêm nhiệm mọi công việc trong doanh nghiệp, và có thể đơn giản là không có đủ thời gian rảnh hay kiến thức chuyên môn để thử nghiệm và áp dụng công cụ AI mới, bất kể có bao nhiêu tiền.

Riêng biệt, một khảo sát diện rộng hơn của Census Bureau với hơn 300.000 doanh nghiệp Mỹ cũng củng cố mô hình chung rằng việc sử dụng AI không đồng đều và tập trung: chỉ 18% doanh nghiệp sử dụng AI trong bất kỳ chức năng kinh doanh nào trong giai đoạn khảo sát, và ngay cả trong số các doanh nghiệp đã áp dụng, 57% chỉ sử dụng AI trong ba chức năng kinh doanh trở xuống — chủ yếu là bán hàng, marketing và chiến lược. Vì vậy ngay cả những doanh nghiệp đã áp dụng AI thường cũng chỉ dùng nó trong một phần nhỏ hoạt động hàng ngày, chứ không phải trên toàn bộ doanh nghiệp.

Ở khía cạnh lạc quan hơn, một nghiên cứu khảo sát riêng (SBE Council) phát hiện rằng 82% doanh nghiệp nhỏ có sử dụng lao động đã áp dụng ít nhất một công cụ AI, với doanh nghiệp nhỏ điển hình dùng trung vị năm công cụ khác nhau. Con số này cao hơn nhiều so với số liệu của JPMorgan hay Census — một sự khác biệt thực sự trong dữ liệu đáng được nêu ra thay vì bỏ qua.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp dưới 50 người Nếu bạn điều hành một doanh nghiệp dù chỉ có vài nhân viên, bức tranh khá khả quan: các công cụ AI cho marketing, nội dung và công việc hành chính được sử dụng rộng rãi, và chủ doanh nghiệp cho biết tiết kiệm được thời gian thực sự. Nhưng nếu bạn là người kinh doanh một mình — điều mô tả một tỷ lệ lớn doanh nghiệp nhỏ ở Việt Nam và Đông Nam Á — dữ liệu cho thấy về mặt thống kê bạn thuộc nhóm dễ tụt hậu nhất, không phải vì AI quá đắt đỏ, mà vì không có ai khác trong doanh nghiệp để học, thử nghiệm và tích hợp nó vào công việc hàng ngày trong khi bạn còn phải tự làm bán hàng, dịch vụ khách hàng và sổ sách kế toán.

Chỗ bằng chứng còn yếu Các số liệu của JPMorganChase và Census đến từ dữ liệu giao dịch ngân hàng và khảo sát tại Mỹ; không có bộ dữ liệu quy mô lớn tương đương cho Việt Nam hay Đông Nam Á trong các nguồn này, vì vậy không thể khẳng định khoảng cách tương tự tồn tại ở đó — chỉ có thể nói logic tương tự (một người, nhiều việc, ít thời gian rảnh) có khả năng cũng đúng. Ngoài ra, chính báo cáo của JPMorgan lưu ý rằng dữ liệu của họ chỉ ghi nhận các dịch vụ AI trả phí, không tính các công cụ miễn phí như phiên bản miễn phí của ChatGPT, nên có thể đánh giá thấp số lượng doanh nghiệp một người đang âm thầm thử nghiệm AI mà không tốn phí. Và con số 82% của SBE Council không khớp với các con số thấp hơn từ Census/JPMorgan — các phương pháp khảo sát và cách đặt câu hỏi khác nhau ("bất kỳ công cụ AI nào" so với "dịch vụ AI trả phí" so với "sử dụng trong một chức năng kinh doanh") cho ra những con số tổng quan rất khác nhau, vì vậy hãy thận trọng với bất kỳ tỷ lệ áp dụng đơn lẻ nào.

Việc cần làm trong 30 ngày tới Nếu bạn là doanh nghiệp một người, bài học thực tế từ dữ liệu này là hãy dành riêng một khoảng thời gian cố định, dù nhỏ — chỉ 30–60 phút vài lần một tuần — chuyên để học một công cụ AI phù hợp với công việc bạn đã làm thường xuyên, chẳng hạn như viết phản hồi khách hàng hoặc soạn thảo bài đăng mạng xã hội. Nghiên cứu cho thấy rào cản đối với chủ doanh nghiệp một mình không phải là chi phí, mà là quỹ thời gian, nên việc gom một lượng nhỏ thời gian học tập chuyên biệt hữu ích hơn là mua thêm công cụ. Hãy chọn một quy trình làm việc, không phải năm quy trình, và làm quen thật kỹ với nó trước khi thêm bất cứ điều gì khác — vì ngay cả những doanh nghiệp đã áp dụng AI trong dữ liệu của Census phần lớn cũng chỉ dùng cho một số ít mục đích tại một thời điểm, chứ không phải một bộ công cụ dàn trải.